Ende ka dyqane ku paguhet vetëm me para të gatshme, turistët habiten
Provizionet dhe “tregtia e zezë” i pengojnë tregtarët e vegjël të vendosin terminale POS.
Edhe pse pagesat me kartë janë tashmë të përhapura gjerësisht, ende ka dyqane të vogla që pranojnë vetëm para të gatshme. Me kartë nuk mund të paguhet as tek disa kompani të taksive. Pagesa me para të gatshme e vështirëson veçanërisht jetën për turistët që vijnë tek ne, të cilët janë mësuar të përdorin kartën për çdo pagesë. Por, siç theksojnë ekspertët, kjo është gjithashtu një burim i ekonomisë së zezë.
Në vendet ku nuk pranojnë karta, thonë se arsyet janë tarifat e larta bankare.
“Për çdo pagesë me kartë ne u paguajmë bankave. Tashmë na është e vështirë të konkurrojmë me marketet e mëdha, e si pasojë kemi edhe një kosto shtesë nga bankat” – thonë në një dyqan.
Gjatë një vizite në Çarshinë e Vjetër të Shkupit, ku kishte shumë turistë, u vu re habia e tyre që nuk mund të paguanin akullore me kartë ose të blinin ndonjë suvenir. Edhe qytetarët tanë që jetojnë në Evropë janë mësuar të mos përdorin para të gatshme dhe ndihen të pakënaqur kur duhet të paguajnë me cash gjatë pushimeve.
“Jam në Suedi tashmë tre vjet. Kam harruar si duken paratë e gatshme. Praktikisht nuk i kam kurrë në portofol. Atje gjithçka paguhet me kartë” – thotë një qytetare nga diaspora.
Një qytetare tjetër që po qëndronte për trajtim në një banjë në Bansko raportoi një problem me pagesat me para të gatshme.
“Atje kishte vetëm një farmaci dhe ajo nuk pranonte para të gatshme! Duhej të merrja terapinë mujore ndërsa isha në banjë dhe nuk mund ta besoja kur më thanë se mund të paguaja vetëm me kartë” – tregon ajo.
Guvernatori i Bankës Popullore, Trajko Sllaveski, thotë se banka nuk ka kompetenca për të ndikuar në tarifat për përdorimin e terminaleve POS.
“Ne nuk kemi kontroll mbi këto tarifa sepse ato përcaktohen nga sistemet si Visa dhe Mastercard, në varësi të marrëveshjeve që kanë bankat me ta dhe ato tarifa tashmë janë reduktuar ndjeshëm. Qasja në sistemin SEPA për pagesa në euro është një hap i madh përpara. Liberalizimi i shërbimeve të pagesave në vend dhe hyrja e ofruesve të rinj padyshim do të ndikojnë në uljen e këtyre tarifave në të ardhmen – tha Sllaveski.
Ai shtoi se edhe qytetarët vetë përdorin ende para të gatshme për arsye të ndryshme, sidomos në vendet më të vogla ku ka tregtarë që nuk janë tatimpagues të TVSH-së.
“Sipas vlerësimeve të mia, edhe pse përdorimi i parave të gatshme do të ulet, ato do të mbeten të pranishme për dhjetë vitet e ardhshme. Për pagesa të vogla qytetarët do të kenë nevojë për para të gatshme. Prandaj, ne duam të lehtësojmë qasjen përmes rrjetit kombëtar të ATM-ve, që të mos ketë kosto të larta për tërheqjen e parave, edhe nëse në vendbanim nuk ka bankë ku qytetarët marrin të ardhurat e tyre, të mund ta bëjnë këtë pa tarifë përmes çdo banke” – tha guvernatori.
Maqedonia është ndër vendet evropiane me nivelin më të lartë të ekonomisë së zezë, që i kushton buxhetit shtetëror rreth 700 milion euro në vit nga tatimet e papaguara, tregojnë analizat e “Finance Think”. Lista e aktiviteteve që ushqejnë ekonominë e zezë është e gjatë, por pagesa me para të gatshme është gjithashtu një mundësi për kalim të paligjshëm të parasë përmes kasës së një firme, pa regjistruar qarkullimin. Burime nga tregtia thonë se blerësve u ofrohet të paguajnë me cash edhe kur ka mundësi pagesë me kartë, por në këmbim marrin produkte më të lira, pra të pa tatimuara.
Sipas të dhënave të Bankës Popullore, në mars të këtij viti kishte 34.742 terminale POS (pajisje për transferim elektronik të fondeve në pikat e shitjes), që është 99 më pak se në shkurt, por 2.470 më shumë se në janar 2024.SlobodenPecat
