Algoritmi i Google është një “kuti e zezë”: Ja si vendos se çfarë t’ju shfaqë

Google prej kohësh nuk është më vetëm motori ku shkruajmë një pyetje dhe kërkojmë informacion. Përmes Google Discover, kompania ka krijuar një sistem që e sjell përmbajtjen te përdoruesi edhe pa e kërkuar ai vetë.

Miliona përdorues të Google Discover çdo ditë përballen me artikuj, lajme, oferta, video dhe tema të ndryshme të përzgjedhura posaçërisht për ta. Por si vendos Google se çfarë do t’i shfaqë secilit prej nesh?

Një analizë e publikuar nga The Conversation shpjegon se pas këtij procesi nuk qëndron një formulë e vetme, por një sistem kompleks rekomandimi që përpunon një numër të madh sinjalesh për interesat dhe sjelljen e përdoruesit.

Google Discover ka një ndërfaqe të ngjashme me feed-in e rrjeteve sociale, por pa komente, ripostime apo ndërveprime të dukshme nga përdoruesit e tjerë. Ndryshe nga Maps, Drive apo Photos, Discover nuk ka aplikacion të veçantë. Ai është i integruar në telefonat Android dhe zakonisht mund të hapet duke rrëshqitur djathtas nga ekrani kryesor.

Nuk ka një “formulë magjike”

Pyetja kryesore është se si sistemi vendos se çfarë përmbajtjeje t’i rekomandojë secilit përdorues.

Sipas analizës së The Conversation, nuk ekziston një algoritëm i vetëm apo një “formulë magjike” që përdoruesi mund ta kuptojë dhe kontrollojë plotësisht. Google Discover mbështetet në një infrastrukturë të gjerë algoritmike, mekanizmat e plotë të së cilës nuk janë bërë publikë nga Google. Pikërisht për këtë arsye sistemi përshkruhet si një lloj “kutie e zezë”.

Megjithatë, nga informacionet që Google ka bërë publike dhe nga studimet shkencore mund të kuptohet arkitektura bazë e tij.

Miliona përmbajtje kalojnë nëpër një “hinkë”

Procesi mund të përfytyrohet si një hinkë. Çdo ditë në internet publikohen miliona artikuj, video, postime në rrjetet sociale dhe përmbajtje të tjera. Nga kjo sasi e jashtëzakonshme informacioni, Discover duhet të zgjedhë një numër shumë të vogël për secilin përdorues.

Filtri i parë: Çfarë mund të hyjë në Discover?

Hapi i parë është indeksimi dhe filtrimi. Ngjashëm me Google Search, Google skanon përmbajtjen në internet dhe zbaton filtrat e parë për të përjashtuar materialet që nuk plotësojnë politikat e kompanisë.

Por fakti që një artikull kalon këtë filtër nuk do të thotë se do të shfaqet automatikisht në Discover. Ai vetëm bëhet kandidat potencial për rekomandim.

Si i kupton Google interesat tuaja?

Më pas fillon personalizimi.

Google përpiqet të kuptojë interesat e përdoruesit duke analizuar aktivitetin e tij në internet dhe në aplikacione. Sistemi identifikon elemente të caktuara, të njohura si “entitete”, që shfaqen në kërkimet dhe ndërveprimet e përdoruesit dhe krijon lidhje mes tyre.

Në këtë mënyrë, kërkime apo artikuj që në pamje të parë mund të duken të palidhur mund të grupohen brenda një interesi më të gjerë.

Pasi krijon një profil të interesave, sistemi duhet të gjejë përmbajtjet që kanë afërsinë më të madhe me to. Analistët kanë sugjeruar se Discover përdor edhe përfaqësime matematikore të njohura si “embeddings”, të cilat mundësojnë që temat, entitetet dhe interesat e përdoruesit të krahasohen matematikisht.

Sa më e madhe të jetë afërsia mes interesave të identifikuara dhe një përmbajtjeje, aq më relevante mund të konsiderohet ajo për përdoruesin.

Inteligjenca artificiale përpiqet të parashikojë reagimin tuaj

Në fazën tjetër hyjnë në lojë modelet parashikuese të inteligjencës artificiale. Ato përpiqen të parashikojnë se si do të reagojë përdoruesi kur një përmbajtje t’i shfaqet në ekran.

Sipas studimeve të inxhinierëve të Google të cituara nga The Conversation, sistemi punon me disa objektiva parashikuese. Mes sinjaleve pozitive janë mundësia që përdoruesi të klikojë, ta pëlqejë përmbajtjen, të japë reagim pozitiv, të kërkojë më shumë hollësi apo ta zgjerojë tekstin. Në anën tjetër janë sinjalet negative, si largimi i përmbajtjes ose bllokimi i saj.

Kjo do të thotë se një artikull që ka shumë gjasa të marrë klikimin tuaj nuk është domosdoshmërisht automatikisht zgjedhja e parë e algoritmit. Sistemi mund të vlerësojë njëkohësisht edhe probabilitetin që pas klikimit ta konsideroni përmbajtjen të parëndësishme ose ta bllokoni burimin.

Të gjitha këto parashikime përpunohen dhe përmbajtjet renditen. Google nuk ka bërë publikisht të ditur se çfarë peshe i jep secilit prej këtyre sinjaleve dhe pikërisht këtu ndodhet një pjesë e rëndësishme e “kutisë së zezë”.

Në fund mund të aplikohen edhe kritere të tjera, si shumëllojshmëria dhe aktualiteti, në mënyrë që përdoruesit të mos i shfaqen vazhdimisht artikuj pothuajse identikë për të njëjtën temë.

Çdo klikim i juaji e ushqen përsëri algoritmin

Por procesi nuk përfundon kur përmbajtja shfaqet në telefon.

Çdo reagim i përdoruesit krijon të dhëna të reja. Nëse klikoni një artikull, e pëlqeni, bllokoni një burim apo kaloni menjëherë te përmbajtja tjetër, sistemi merr sinjale të reja. Edhe sjellje të vogla, si ndalimi për të lexuar një artikull para se të vazhdoni më tej, mund të shërbejnë si informacion për sistemin.

Këto të dhëna rikthehen në sistem dhe ndikojnë në rekomandimet e ardhshme. Rekomandimet prodhojnë ndërveprime, ndërveprimet krijojnë të dhëna dhe këto të dhëna përdoren për të gjeneruar rekomandimet e radhës.

Kështu krijohet një cikël i vazhdueshëm.

Pse ju shfaqet pikërisht ai artikull?

Nuk mund të përcaktohet me saktësi se cili klikim, kërkim apo veprim i vetëm ka bërë që një artikull i caktuar të shfaqet në Google Discover. Ajo që dihet është se rekomandimi ndërtohet nga një kombinim i historikut, interesave, sinjaleve kontekstuale dhe sjelljeve të përditshme të përdoruesit.

Veprime që për ne mund të duken të parëndësishme bëhen pjesë e të dhënave me të cilat sistemi përpiqet të parashikojë se çfarë mund të na interesojë më pas.

Burimi: The Conversation