Dikur muze, sot falen teravitë – Ja historia e xhamisë Aya Sofia
Në zemër të Stambollit ndodhet një nga monumentet më të famshme në botë: Aya Sofia. Për shumë myslimanë, kjo ndërtesë është simbol i rëndësishëm i historisë islame dhe osmane.
Gjatë muajit të Ramazanit, mijëra besimtarë mblidhen në këtë xhami për të falur namazin e teravive, duke rikthyer një traditë që daton prej shekujsh.
Nga katedrale bizantine në xhami osmane
Aya Sofia u ndërtua në vitin 537 nga perandori bizantin Justinian I. Për gati një mijëvjeçar ajo ishte katedralja më e madhe e krishterimit lindor dhe një nga ndërtesat më madhështore të botës mesjetare.
Por historia e saj ndryshoi në vitin 1453, kur Mehmed II çliroi Konstandinopolin dhe i dha fund Perandorisë Bizantine.
Pas pushtimit të qytetit, sultani urdhëroi që Aya Sofia të shndërrohej në xhami. Kjo ishte një praktikë e zakonshme në atë epokë, ku ndërtesat fetare shpesh ndryshonin funksion sipas pushtetit të ri.
Në këtë periudhë u shtuan minaretë, mihrabi dhe minberi, si dhe elemente të arkitekturës osmane.
Për më shumë se 480 vjet, Aya Sofia shërbeu si një nga xhamitë kryesore të Perandorisë Osmane.
Nga xhami në muze
Në vitin 1934, gjatë reformave sekulariste të Mustafa Kemal Atatürk, Hagia Sophia u shndërrua në muze.
Ky vendim u pa si pjesë e përpjekjeve për ta transformuar Turqinë në një shtet modern dhe laik. Për dekada me radhë, ndërtesa u vizitua nga miliona turistë nga e gjithë bota dhe u konsiderua një simbol i trashëgimisë universale.
Rikthimi si xhami
Në vitin 2020, qeveria turke vendosi që Aya Sofia të rikthehej përsëri në xhami.
Vendimi u mbështet nga presidenti Recep Tayyip Erdoğan, i cili e paraqiti këtë hap si një korrigjim historik dhe si rikthim të funksionit që ndërtesa kishte për shekuj gjatë Perandorisë Osmane.
Pas këtij vendimi, në Aya Sofia rifilluan faljet e përditshme, namazi i xhumasë dhe teravitë gjatë Ramazanit.
Një simbol i historisë osmane
Sot Aya Sofia është një nga xhamitë më të vizituara në botë. Për Turqinë dhe shumë myslimanë, ajo simbolizon trashëgiminë e Perandorisë Osmane dhe momentin historik të vitit 1453.
Gjatë muajit të Ramazanit, atmosfera në këtë xhami është e veçantë: mijëra besimtarë mblidhen për lutje, ndërsa kupola madhështore dhe kaligrafitë osmane krijojnë një nga ambientet më mbresëlënëse fetare në botë.
Pas më shumë se një mijë e pesëqind vitesh histori, Aya Sofia mbetet një nga monumentet më të rëndësishme të qytetit të Stambollit dhe një simbol i ndërthurjes së historisë, fesë dhe civilizimeve. /VOXAL/
