Skandal spiunazhi izraelit trondit Slloveninë në prag të zgjedhjeve të nesërme

Sllovenia shkon në zgjedhjet parlamentare të dielën, ndërsa fushata për këto zgjedhje u shënua nga akuzat për ndërhyrje të huaja përmes kompanisë private të inteligjencës izraelite Black Cube, rrjedhjet e regjistrimeve sekrete dhe akuzat e ndërsjella për korrupsion.

Nga njëra anë është kryeministri liberal Robert Golob, i cili paralajmëron se humbja mund ta shtyjë Slloveninë drejt modeleve joliberale të qeverisjes.

Nga ana tjetër është Janez Jansha, një populist i krahut të djathtë dhe ish-kryeministër i shumëfishtë, i cili është i lidhur ngushtë me kryeministrin hungarez Viktor Orban dhe Presidentin e SHBA-së Donald Trump.

Sipas sondazhit të fundit nga agjencia Mediana për POP TV, RTVS dhe Delo, të kryer midis 16 dhe 18 marsit midis 1.598 të rriturve, Lëvizja për Liri (DS) e Golobit është pak përpara me 18,9 përqind të votave krahasuar me 18,5 përqind për Partinë Demokratike Sllovene (SDS) të Janshës. Dallimi është brenda gabimit statistikor.

Sipas parashikimeve, GS dhe SDS do të fitonin nga 28 vende secila në parlamentin me 90 anëtarë, me rezultatin përfundimtar që do të vendoset nga partnerët e koalicionit.

Sondazhi i Politico i jep Janshës një epërsi prej dy pikësh përqindjeje, por analistët thonë se Golob mund të qëndrojë në pushtet duke formuar një koalicion me disa parti më të vogla.

Black Cube

Kthesa më dramatike në fushatë erdhi kur gjykatat dhe mediat sllovene raportuan se operativë nga firma private izraelite e inteligjencës Black Cube, e themeluar në vitin 2010 nga ish-oficerë të komunitetit të inteligjencës izraelite, kishin vizituar Slloveninë katër herë në gjashtë muajt e fundit. Sipas autoriteteve sllovene, Dan Zorela, bashkëthemelues dhe drejtor ekzekutiv i Black Cube, Giora Eiland, një gjeneral major në pension dhe ish-kreu i Këshillit të Sigurisë Kombëtare të Izraelit, i cili punon si këshilltar për kompaninë, dhe dy burra të tjerë po udhëtonin me një avion privat që u ul në Lubjanë më 22 dhjetor.

Autoritetet i kanë akuzuar ata për “mbikëqyrje dhe përgjim sekret”.

Agjencia Sllovene e Inteligjencës dhe Sigurisë (SOVA) i ka paraqitur një raport Këshillit të Sigurisë Kombëtare duke konfirmuar gjetjet e saj për ndërhyrjen e Black Cube në fushatën zgjedhore. Vojko Volk, Sekretari i Shtetit për Sigurinë Kombëtare dhe Ndërkombëtare, tha se përfaqësuesit e kompanisë qëndruan në rrugën ku ndodhet selia e SDS-së, por nuk pretenduan se kishin hyrë në ndërtesë.

“Black Cube është i njohur për publikimin e materialeve të fabrikuara në momente të zgjedhura saktësisht, në këtë rast pak para zgjedhjeve”, tha Volk. “Këto aktivitete synojnë diskreditimin politik, i cili mund të kërcënojë sigurinë kombëtare dhe të ndikojë në zgjedhjet demokratike.”

Paralelisht me çështjen e pranisë së Black Cube, kanë dalë deklarata të regjistruara fshehurazi nga zyrtarë dhe biznesmenë të shquar sllovenë, të cilët dyshohet se diskutojnë korrupsionin, lobimin e paligjshëm dhe keqpërdorimin e fondeve shtetërore. Regjistrimet u postuan në mënyrë anonime në internet.

Të dyja palët e kanë shfrytëzuar skandalin politikisht. SDS pretendon se regjistrimet vërtetojnë korrupsionin në nivelet më të larta të qeverisë sllovene; mbështetësit e Golobit besojnë se afera konfirmon bashkëpunimin e partisë së Janšës me aktorë të huaj. Janša fillimisht mohoi çdo kontakt me Black Cube, por të mërkurën në mbrëmje pranoi se u takua me Eiland, duke thënë se nuk e mbante mend datën dhe se ata diskutuan për Lindjen e Mesme, jo për zgjedhjet.

Macron paralajmëron për ndërhyrje nga vendet e treta

Çështja shkoi shpejt përtej kufijve të Sllovenisë. Presidenti francez Emmanuel Macron tha të enjten se ishte në dijeni të “ndërhyrjes, dezinformimit dhe ndërhyrjes së qartë dhe të dokumentuar nga vendet e treta” përpara zgjedhjeve të Sllovenisë dhe u bëri thirrje evropianëve të mobilizohen për të mbrojtur demokracitë.

Golob tha se e kishte diskutuar çështjen me disa udhëheqës evropianë. “Çdo përpjekje nga aktorë të huaj për të ndërhyrë në zgjedhjet në një shtet anëtar demokratik të Bashkimit Evropian është e papranueshme”, tha kryeministri.

Black Cube nuk ishte i panjohur me skandalet evropiane. Gjykatat rumune dënuan bashkëthemeluesit e kompanisë Zorela dhe Janus, së bashku me drejtorin Gal Farci, me dënime me burgim me kusht prej 35 muajsh secili pas një marrëveshjeje për pranimin e fajësisë me prokurorët për formimin e një organizate kriminale për të diskredituar zyrtaren antikorrupsion Laura Kovesi, e cila më vonë do të bëhej prokurorja e parë femër në Evropë.

Sllovenia në një pikë kthese

Fushata u shënua gjithashtu nga një sërë incidentesh që e acaruan më tej atmosferën. Mbështetësit dhe aktivistët e Golob raportuan se kafshë të ngordhura ishin ngjitur në posterat e tyre zgjedhorë në qytetet sllovene.

Golob paralajmëroi gjithashtu për rritje të aktivitetit nga robotët në mediat sociale.

“Një luftë hibride e organizuar ka filluar në mediat sociale, por ende nuk mund t’ia atribuojmë asnjë shteti apo partie – megjithëse populistët tanë të krahut të djathtë e duan shumë dhe e mbështesin në mënyrë aktive shkëmbimin e informacionit”, tha ai.

Profesoresha universitare Miha Kovaq përmblodhi shqetësimet e disa analistëve: “Në fund, askush nuk do t’i besojë askujt. Do të ketë një kolaps të madh besimi në shoqëri.”

Pas skandalit të spiunazhit qëndron një ndryshim themelor në vizionin se si duhet të jetë Sllovenia. Qeveria e Golobit ndoqi një politikë në të cilën uniteti dhe vlerat e BE-së vinin në plan të parë. Për më tepër, Sllovenia ishte një nga vendet e pakta të BE-së që njohu shtetin palestinez dhe vendosi një embargo armësh ndaj Izraelit.

Jansha, nga ana tjetër, po njofton një kthesë – shkurtimin e fondeve për shoqërinë civile dhe median, lidhje më të ngushta me Orbán dhe mospajtimin me çdo vendim të Brukselit.

“Këto janë ndoshta zgjedhjet më të rëndësishme ndonjëherë në Slloveni, sepse ato do të vendosin nëse ajo do të mbetet një shtet demokratik i mirëqenies apo do t’i afrohet demokracive joliberale”, tha Robert Boteri, redaktor i të përjavshmes Mladina.

Votuesit po lënë pas në heshtje një nga fushatat më të ndyra në historinë moderne sllovene dhe po shkojnë në votime me një pyetje që shkon përtej politikës së brendshme – çfarë lloj Evrope duan ata dhe çfarë roli luajnë aktorët e huaj në formësimin e kësaj përgjigjeje.