Rritja e çmimit të naftës sjell kërcënim për një valë të re inflacioni

Rritja e çmimit të karburantit, pas tensioneve në Lindjen e Mesme, po rrit presionin mbi çmimet dhe buxhetet familjare. Sindikatat paralajmërojnë se kostoja e jetesës po rritet më shpejt se pagat, ndërsa ekonomistët parashikojnë se efektet më të forta ende nuk janë ndjerë, shkruan REL.

Rritja globale e çmimeve të naftës, si pasojë e tensioneve në Lindjen e Mesme, kërcënon një valë të re inflacioni, pasi qytetarët vazhdojnë të ndiejnë rritjen e çmimeve të mallrave dhe shërbimeve bazë. Sipas të dhënave nga Federata e Sindikatave të Maqedonisë, në vetëm tre muaj rritja ka arritur rreth 2.500 denarë, ndërsa vlera e shportës minimale sindikale në muajin mars ka arritur në 67.818 denarë.

Ndërkohë, për shkak të rritjes së çmimeve të energjisë, priten rritje të mëtejshme të çmimeve, ndërsa sindikatat dhe punëtorët ende nuk kanë arritur të sigurojnë rritjen e dëshiruar të pagave nga Qeveria.

“Kjo do të thotë se kostoja e jetesës po rritet me një ritëm të përshpejtuar, ndryshe nga pagat, pra pagat po e humbasin garën. Për këtë arsye, Konfederata e Sindikatave të Maqedonisë (KSM) ka protestuar së bashku me punëtorët që nga fillimi i vitit”, tha për Radion Evropa e Lirë presidenti i KSM-së, Slobodan Trendafilov.

Sindikatat paralajmërojnë se rritja e çmimeve të karburantit do të ndikojë në çmimet e ushqimeve, transportit dhe shërbimeve, pasi nafta është shtrenjtuar me 27,5 denarë për litër në tre muajt e fundit. Konfederata e Sindikatave të Maqedonisë kritikon Qeverinë se, ndërsa kostoja e jetesës është rritur për rreth 2.500 denarë, rregullimi i pagës minimale është vetëm 1.667 denarë.

Punëtorët, së bashku me KSM-në, kanë protestuar që nga muaji janar, pasi nuk kanë arritur marrëveshje me punëdhënësit dhe Qeverinë për rritjen e pagës minimale nga 397 euro në 600 euro.

Goditjet më të mëdha ende nuk kanë ardhur

Sipas analistit ekonomik Abil Baush, zhvillimet aktuale tashmë po ndikojnë në çmimin e naftës dhe, në mënyrë indirekte, në koston e jetesës së qytetarëve. Megjithatë, ai thekson se situata nuk është ende e krahasueshme me goditjet e naftës të tre viteve më parë. Sipas tij, efektet më të forta mund të ndihen në muajt në vijim, pasi përveç varësisë nga nafta dhe derivatet e saj, vendi varet edhe nga importet e plehrave artificialë që vijnë nga Lindja e Mesme.

“Përveç naftës dhe derivateve të saj, edhe plehrat kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit, dhe një pjesë e tyre arrin në Evropë. Çmimi i këtyre plehrave është dyfishuar tashmë, dhe kjo pritet të ndikojë më tej në çmimin e produkteve bujqësore. Bujqësia jonë është e ndjeshme ndaj situatave të tilla. Megjithatë, po hyjmë në një fazë ku do të duhet të krijohen politika që do të ndihmojnë në përballimin më të mirë të krizës”, tha Baush.

Sipas tij, është pozitive që shteti, njësoj si vendet e tjera të rajonit, reagoi duke ulur TVSH-në për naftën, gjë që përbën një sinjal të mirë për qytetarët. Megjithatë, ai thekson se Qeveria duhet të mendojë edhe për tregje alternative dhe të gjejë mënyra për ta përballuar krizën sa më lehtë.

Qeveria po shqyrton masa të reja

Kryeministri Hristijan Mickoski deklaroi se Qeveria po ndërmerr masa për të zbutur ndikimin e rritjes së çmimeve tek qytetarët dhe ekonomia, në kushtet e rritjes së çmimeve të energjisë. Ai e vlerësoi vendimin për uljen e TVSH-së për benzinën si një nga masat kryesore për uljen e presionit mbi familjet dhe ekonominë.

Ai shtoi se Qeveria ka siguruar gjithashtu naftë nga rezervat shtetërore, e cila, sipas tij, duhet të parandalojë rritjen e mëtejshme të çmimeve të energjisë elektrike dhe të sigurojë furnizim të qëndrueshëm në kushte pasigurie globale.

Sipas Mickoskit, këto hapa janë pjesë e një qasjeje të koordinuar midis politikave fiskale dhe monetare, me qëllim ruajtjen e stabilitetit të çmimeve dhe qëndrueshmërisë ekonomike në një periudhë të paqëndrueshmërisë globale. Ai njoftoi gjithashtu se Qeveria do të shqyrtojë masa shtesë për të zbutur presionet e çmimeve.

Monitorim i afërt i situatës

Guvernatori i Bankës Kombëtare, Trajko Slaveski, paralajmëroi se tensionet e reja gjeopolitike, përfshirë përshkallëzimin e konfliktit me Iranin dhe trazirat në Ngushticën e Hormuzit, krijojnë rreziqe të reja për stabilitetin e çmimeve dhe kërkojnë monitorim të kujdesshëm të zhvillimeve ekonomike.

Sipas tij, bankat qendrore duhet të mbeten të përkushtuara në ruajtjen e stabilitetit të çmimeve, pasi ky është çelësi për rritje të qëndrueshme ekonomike dhe stabilitet të sistemit financiar, veçanërisht në kushtet e pasigurisë globale.

Slaveski theksoi se bankat qendrore kanë arritur të përballojnë presionet e forta inflacioniste në vitet e fundit dhe se procesi i uljes së inflacionit ndodhet në fazën përfundimtare.