Blerjet online po zbrazin qendrat tregtare, trendi arrin edhe në Maqedoni
Në vitet e fundit, zakonet e konsumatorëve në mbarë botën kanë pësuar ndryshime të mëdha. Gjithnjë e më shumë njerëz po heqin dorë nga vizitat klasike në dyqane dhe qendra tregtare, duke i plotësuar nevojat e tyre përmes internetit. Dorëzimi i shpejtë, mundësia për të krahasuar çmimet dhe produktet, si dhe çmimet dukshëm më të ulëta në dyqanet online, kanë bërë që shitja me pakicë të zhvendoset në platformat digjitale.
Sipas të dhënave globale, në vitin 2024 tregtia elektronike zë rreth 20 për qind të shitjes me pakicë gjithsej, që paraqet një rritje rekord krahasuar me vitet e mëparshme. Parashikimet tregojnë se deri në vitin 2028 kjo përqindje do të arrijë mbi 22 për qind. Në SHBA, për shembull, pjesëmarrja e shitjes online tashmë është mbi 16 për qind, ndërsa Kina është lider absolut me më shumë se një të tretën e shitjes me pakicë përmes internetit.
Qendrat tregtare, të cilat dikur ishin destinacion kryesor për blerje dhe socializim, sot shënojnë një rënie të ndjeshme të vizitueshmërisë. Në shumë vende, një pjesë e tyre po mbyllen, ndërsa të tjerat po shndërrohen në të ashtuquajturat komplekse “lifestyle” – kombinim i dyqaneve, restoranteve, sallave të kinemasë, fitnesit dhe hapësirave të punës, në përpjekje për të tërhequr gjeneratat e reja të konsumatorëve që kërkojnë më shumë sesa një përvojë të zakonshme shopping-u.
Maqedonia ndjek trendin
Edhe pse vendi mbetet pas treguesve globalë, blerjet online edhe tek ne shënojnë rritje të qëndrueshme. Sipas të dhënave, në Maqedoninë e Veriut tregtia elektronike aktualisht zë rreth 6,7 për qind të shitjes me pakicë, ndërsa parashikimet janë që deri në vitin 2029 kjo përqindje të arrijë mbi 8 për qind.
Të dhënat e Entit Shtetëror të Statistikave dhe hulumtimeve evropiane tregojnë se gjithnjë e më shumë qytetarë blejnë përmes internetit. Në vitin 2017, vetëm rreth 20 për qind e përdoruesve të internetit kishin bërë të paktën një porosi online. Ky numër në vitin 2019 u rrit në 36 për qind, ndërsa në vitin 2020, gjatë pandemisë, u rrit mbi 40 për qind.
Në krahasim me rajonin, Maqedonia ka një përqindje mesatare të blerësve online. Serbia është përpara me mbi 60 për qind të përdoruesve të internetit që blejnë në dyqane elektronike, ndërsa tek ne ky numër është rreth 32 për qind. Megjithatë, trendi është pozitiv dhe i qëndrueshëm, dhe ekspertët presin që në vitet e ardhshme kjo përqindje të vazhdojë të rritet.
Sfida të reja për tregtinë klasike
Edhe pse blerjet online ofrojnë shumë përparësi, dyqanet klasike ende kanë një rol të rëndësishëm. Një pjesë e konsumatorëve dëshirojnë ta shohin dhe ta provojnë fizikisht produktin, veçanërisht kur bëhet fjalë për veshje ose pajisje teknike. Për këtë arsye, ekspertët mendojnë se e ardhmja do të qëndrojë tek kombinimi i të dy koncepteve – e ashtuquajtura shitje “omni-channel”, ku dyqanet fizike dhe ato digjitale do të funksionojnë paralelisht, duke u plotësuar me njëra-tjetrën.
Në Maqedoni, disa nga qendrat tregtare më të mëdha tashmë kanë filluar të investojnë në infrastrukturë digjitale dhe të ofrojnë shërbime të reja si katalogë online, shpërndarje të shpejtë dhe mundësi për rezervime online të produkteve. Në këtë mënyrë, ato përpiqen t’u përgjigjen nevojave të gjeneratës së re të konsumatorëve, të cilët gjithnjë e më shumë e vlerësojnë kohën dhe komoditetin.
Blerjet online padyshim po e ndryshojnë tregtinë me pakicë në mbarë botën dhe po e riformulojnë konceptin klasik të qendrave tregtare. Maqedonia ndjek të njëjtin trend, edhe pse me ritëm më të ngadalshëm, por me shenja të qarta se e ardhmja e blerjeve është digjitale. Tregtarët që do të përshtaten me kohë dhe do të ofrojnë kombinimin e përvojës fizike dhe online do të jenë ata që do të mbijetojnë dhe do të zhvillohen në epokën e re të tregtisë me pakicë.
