RMV, ekonomia e zezë e ul papunësinë!

Ulje e numrit të papunëve, dhe nivel i lartë i ekonomisë informale, që është ndërmjet 22 dhe 30 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto. Njëherësh të dhënat tregojnë se po rritet numri i punonjësve në ekonominë e zezë. Sipas analizave, Maqedonia e Veriut është ndër vendet në Evropë me normat më të larta të ekonomisë në hije, duke i kushtuar thesarit të shtetit gati 700 milionë euro çdo vit në taksa të papaguara. Mbi 80.000 punëtorë punojnë në sektorin informal, kryesisht në bujqësi, ndërtim dhe tregti.

Analiza e Entit të Revizionit, pasqyron realitetin e dyfishtë të tregut të punës në Maqedoni. Nga njëra anë, shifrat zyrtare të papunësisë janë inkurajuese dhe tregojnë përmirësim gradual. Nga ana tjetër, rritja e ekonomisë informale ngre pyetje serioze në lidhje me stabilitetin dhe cilësinë e vendeve të punës. Punëtorët informalë shpesh mbeten pa mbrojtje sociale, sigurim shëndetësor dhe kontribute pensionale, gjë që në planin afatgjatë dobëson sistemin dhe rrit pasigurinë e fuqisë punëtore.

Pabarazia gjinore mbetet një sfidë shtesë. Edhe pse pjesëmarrja e grave në punësim është e konsiderueshme, ato janë ende më pak të përfaqësuara se burrat. Në të njëjtën kohë, gratë janë gjithashtu më pak të numërta në grupin e të papunëve, gjë që tregon se një pjesë e madhe e tyre nuk hyjnë fare në popullsinë aktive, por mbeten në kategorinë e joaktivëve. Struktura gjinore vazhdon të tregojë dallime të konsiderueshme: nga numri i përgjithshëm i të papunëve, dy të tretat janë burra (65.5 për qind), ndërsa gratë përbëjnë 34.5 për qind. Ndër të punësuarit, burrat kanë gjithashtu një pjesë më të madhe – 57.2 për qind, krahasuar me 42.8 për qind gra.

Në ndërkohë, papunësia në Maqedoni vazhdon të bjerë në tremujorin e dytë të vitit 2025, sipas të dhënave të fundit nga Enti Shtetëror i Statistikave. Shkalla e papunësisë është ulur në 11.5 për qind. Krahasuar me tremujorin e parë të vitit 2025, numri i të papunëve është ulur me 1.3 për qind, dhe krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, ulja është deri në 7.2 për qind.

Sipas shifrave zyrtare, popullsia aktive e vendit është 792.746 persona, nga të cilët 701.369 janë të punësuar dhe 91.377 janë të papunë.

Krahasuar me tremujorët e mëparshëm, tendenca është e qartë. Në tremujorin e parë të vitit 2025, shkalla e papunësisë ishte 11.7 për qind, ndërsa në fund të vitit 2024 ishte 11.9 për qind. Kjo do të thotë se është regjistruar një rënie graduale në gjysmën e kaluar të vitit, me një numër pothuajse konstant të popullsisë aktive.

Gjithashtu, të dhënat tregojnë një rritje të dukshme në punësimin informal. Ai tani mbulon 98.095 persona, që është 8.5 për qind më shumë se në tremujorin e parë. Më shumë se gjysma e të punësuarve informalë (51.4 për qind) janë në sektorin e bujqësisë, pylltarisë dhe peshkimit, dhe një pjesë e konsiderueshme – 17.1 për qind – në ndërtim.

Sipas Raportit Global për Ekonominë Informale 2025 të Ernst & Young, ekonomia informale përfshin punësimin e padeklaruar, shmangien e taksave, tregtinë informale dhe bizneset e paregjistruara. Sipas gjetjeve të EY, vendet me kapacitet institucional më të ulët, sundim të dobët të ligjit dhe përdorim të lartë të parasë fizike tentojnë të kenë nivele më të larta informaliteti. Për të luftuar informalitetin ekspertët rekomandojnë një qasje gjithëpërfshirëse që përfshin reformat institucionale, fiskale dhe teknologjike si fuqizimin e administratës publike dhe zbatimit të ligjit, thjeshtimin e sistemit të taksave, nxitjen e përdorimit të pagesave digjitale për të reduktuar varësinë nga paraja fizike. /Koha/